جایزه معمار سال آسیا (طرحی برای آینده)

شهر زنده : پایدار ، پاسخگو ، هوشمند

مقصد نهایی برای نو شدن ، برای جدا شدن و رهایی ، از تمام هستی ، خلق یک اثر هنری ، …

در گذر از واقعیات بیرونی ، نیاز به رهایی از زمان و مکان ، گه گاه ، در سنین مختلف بروز می کند ، خواستن این رهایی ، به معنی جدا و یا منزوی شدن فرد نیست ، بلکه بدین معنی است که باید هر از گاهی در خلوت خود ، جدای از مسیر هستی ، قدم برداشت . مسیری که هر روز و هر شب ، ما را احاطه کرده است . مسیری که در گذار باید ها و نبایدها ست .

سیری در هستی ، ورای احساس تعلق به دنیای واقع ، میتوان در خیال شب ، هم صحبت روز شد .

شهر زنده یک فضای چند منظوره بوده که می تواند در هر جای دنیا تا سال ۲۰۳۰ ساخته شود . با استفاده از یک گنبد هوشمند ، برج های صفر-انرژی ، تراس های عریض درختکاری شده و دریاچه کوچکی در میان ، شهر زنده به عنوان یک پیشرو در مبحث طراحی پایدار خواهد بود.

 

گنبد عظیم و بزرگ مجموعه ( که بسته به نوع طراحی و ارتفاع برج ها ، میتواند از ارتفاع ۲۰-۱۲۰ متر تغییر کند ) ، از پنل های مثلثی شکل تشکیل شده است که هر کدام به تنهایی یا گروهی ، نقش متفاوتی را در جریان کل مجموعه دنبال میکنند . کاربری این پنل ها ( در قسمت بیرونی ) بخش های جنوبی رو به آفتاب پنل های خورشیدی ، در بخش های غربی و شرقی توربین های بادی ، به جهت تأمین بخشی از نیروی برق لازم در مجموعه است . در قسمت درونی این پنل ها ، در نیمکره ی جنوبی به عنوان نمایشگر ایفای نقش می کنند ، این قابلیت برای اولین بار در دنیا مورد استفاده قرار میگیرد ، و این بدین معناست که می توان در هر لحظه از شبانه روز ، فارغ از ساعات حقیقی ، واقعیتی مجازی را خلاف جهت عقربه های ساعت ایجاد کرد ، می توان روز را شب و شب را روز کرد ، می توان از آن به عنوان گنبد آسمان استفاده کرد ، و یا …. .

 

کارکرد گنبد به دو منظور اصلی است ، یکی جلوگیری از ورود هوای بیرون به داخل گنبد ( آلودگی هوا ، آلودگی های صوتی و بصری ، سرما ، گرما ، …. ) ، و همچنین جلوگیری از خروج هوای پاک داخل ( جنگل مصنوعی ، دریاچه ، درختان در طبقات برج ها ، … ) ، و متعادل نگه داشتن هوای تازه در داخل گنبد در یک بازه ی خاص دمایی و رطوبتی است ، و دیگر آنکه ، بتواند به وسیله ی پنل های مثلثی که هر کدام کارکردهای متفاوت دارند ، در تأمین نیروی مورد نیاز ، تهویه ی متناسب با عملکرد زمانی و مکانی ، نمایش به داخل گنبد و … ، شرایط کلی داخل گنبد را نسبت به بیرون از آن متمایز کند .

برخی از پنل های دیگر که در بالای گنبد قرار دارند متحرک بوده و عملا نقش سایه بان یا شیدر و محافظ یا پوشش را دارند که در عملکرد به عنوان سایه بان ، کمکی برای بخش های رو به جنوب و جنوب غربی هستند . متحرک بودن پنل ها به جهت روزهای بارانی و برفیست که در این مواقع باز شده و با دریافت آب باران و ذخیره ی آن در دریاچه و در مخازن زیر مجموعه ، آب مصرفی شهر را تأمین میکنند . در ادامه به مباحث تأمین آب ، برق وسائل ارتباطی و مخابراتی شهر نیز می پردازیم .

جنگل مصنوعی ، میتواند در حالتی دیگر از خاکبرداری و گودبرداری ساختمانها ایجاد شود و کل مجموعه با اختلافی ۳۰-۵۰ متری از سطح زمین ، در داخل آن ساخته شود که در این صورت ، ارتفاع نهایی گنبد پوششی نیز کمتر خواهد شد . ساخت جنگل مصنوعی نیز مانند باقی بخش های مجموعه ، چند منظوره است . ایجاد فضای سبز ، طبیعت ، هوای پاک ، رطوبت زایی ( مشترک با عملکرد دریاچه ) ، ایجاد فضاهای تفریحی گردشی در دل جنگل ، سورتمه در پشت مجموعه ( استفاده از شیب نهایی بخش عقبی جنگل ، گرفتن دی اکسید کربن و دادن اکسیژن ، … از مهمترین دلائل ایجاد جنگل مصنوعی است .

دریاچه نیز به منظور شادابی هر چه بیشتر مجموعه در کنار جنگل و برای رطوبت زایی بیشتر ، انعکاس نور ، طراوت و جمع آوری و نگهداری آب در مواقع بارانی و … در نظر گرفته شده است .

برج های مجموعه ، عملکردهای مختلف از جمله تجاری – اداری – مسکونی داشته و خود ، به تنهایی یک مجموعه ی کامل هستند. مراکز خرید و مال های در نظر گرفته شده در طبقات همکف تا سوم نیاز همه ساکنین را پاسخ می دهند. بخش های مکعبی شکل و سفید روبروی برج ها ، متل هایی برای کسانی است که در مجموعه ساکن نبوده و قصدشان تفریح و یا سکونت چند روزه ، هفتگی و یا ماهانه در مجموعه شهر زنده است .

طبقات بالاتر ( طبقات ده الی سی ) ، که برای بخش های اداری در نظر گرفته شده است ، در اختیار کسانی است که در مجموعه ساکن هستند و برای کارشان نیز به فضایی در خود مجموعه نیاز دارند .

بالاترین طبقات ( طبقات سی الی نود ) نیز برای بخش های مسکونی در نظر گرفته شده است . تمامی امکانات لازم به صورت هوشمند و متحرک در اختیار ساکنین قرار میگیرد که در ادامه توضیحات بیشتری راجع به این موارد ارائه خواهد شد .

برج ها در فواصل مختلف ، به وسیله طبقاتی تخت به یکدیگر وصل می شوند . این طبقات شامل فضای سبز ، فضای بازی کودکان و بزرگسالان ، فضاهای تجمع می باشند و همچنین یادآور حیاط های وسیع و بزرگ معماری ایرانی است .

تمام وسائل شهر ، برقی و الکتریکال می باشند. بخشی از انرژی برقی مصرفی شهر ، به وسیله ی توربین های بادی و پنل های خورشیدی ، در سقف ها به وسیله ی حرکت موج وار آب تأمین شده و بخشی دیگر ( اصلی ) ، از طریق یک نیروگاه برقی که در بیرون مجموعه قرار دارد تأمین می شود.  لازم به ذکر است که سوخت نیروگاه ، گاز بوده که در بیرون مجموعه و زیر زمین قرار گرفته و کاملا عایق شده است .

تمهیداتی که برای حذف آتش سوزی در مجموعه به کار گرفته شده است نیز از جمله مباحثی است که برای اولین بار در ایران مورد استفاده قرار میگیرد . استفاده از مخزن آب در سقف هر قسمت از شهر ، استفاده از سیستم هوشمند نشانگر آتش سوزی در هر واحد از شهر ، استفاده از وکیوم هوایی ( ایجاد خلاء برای خاموش کردن آتش ) و … از جمله مواردی است که در شهر برای این منظور در نظر گرفته شده است .

تأمین آب شهر برای دو بخش اصلی به چند صورت انجام می شود . ابتدا تأمین آب شرب شهر ، برای حدود هفت الی هشت هزار نفر ساکن شهر که حدود ششصد متر مکعب در روز می شود. مخازن اصلی می تواند بصورت سالانه از آب شهری تغذیه شود .

مخابرات شهر به وسیله دکل های مخابراتی وصل شده به بالای گنبد ارائه می شود . این دکل ها ، برای تلویزیون ، تلفن ، تلفن همراه ، اینترنت و دیگر بخش های مخابراتی و ارتباطی است .

کل مجموعه یک فضای اصلی ورودی و خروجی دارد ، و یک فضای فرعی که در پشت مجموعه واقع است . تمام وسائل نقلیه داخل شهر ، برقی بوده ، و هیچ وسیله ای از خارج نمیتواند بدان ورود داشته باشد ، تمام وسائل نقلیه در پارکینگ بزرگ مجموعه که در زیر یا کنار شهر قرار دارد ، پارک می شوند . بدین صورت فضای زیر گنبد عاری از هر گونه آلودگی هوا و همچنین آلودگی صوتی ناشی از ازدحام ، ترافیک و شلوغی ماشین های بیرونی است .

 

هوشمندسازی فضاها

امروزه نصب و اجرای سیستم های هوشمند مدیریتی و اتوماسیون خانگی ( BMS ) یکی از ضرورت های صنعت ساختمان به شمار می آیند. بطور کلی هوشمند سازی به دو بخش تقسیم می شود

اتوماسیون ساختمان : با نصب و اجرای سیستم مدیریت ساختمان ( BMS ) ، کلیه تجهیزات الکترونیکی مشترک ساختمان اعم از موتورخانه، سیستم های سرمایشی و گرمایشی، هوا سازها، چیلرها، آسانسورها، سونا و استخر، برق اضطراری، روشنایی، کنترل تردد، اعلام و اطفاء حریق، دوربین های مدار بسته و سیستم های حفاظتی ، همگی به صورت یکپارچه قابل کنترل هستند و به صورت خودکار توسط سنسورها و حسگرهای متفاوت و برنامه های از قبل تعیین و تعریف شده تنظیم می شوند بنابراین اهداف اتوماسیون ساختمان با توجه به عملکرد این تجهیزات بر اساس زمان های مختلف مصرف، از مدار خارج کردن تجهیزات در زمان هایی که بار مصرف کم است و یا اطلاع رسانی از معیوب شدن بخش های مختلف تحقق پیدا خواهند کرد.

اتوماسیون خانه یا محل کار : به دلیل شخصی بودن خانه یا محل کار می توان از تکنولوژی ها و سیستم های بسیاری جهت تکمیل نمودن هوشمند سازی استفاده کرد و لذت زندگی را در این محیط هوشمند دو چندان تجربه نمود. علاوه بر لوکس شدن محیط، می توان کنترل کلیه لوازم برقی و الکتریکی از هر جای دنیا را داشت.بنابراین افزایش عمر لوازم برقی ، کاهش هزینه ها ، ایجاد بستر آسایش و رفاه و تامین امنیت را می توان از ویژگی ها و مزایای اتوماسیون خانگی معرفی نمود.مراحل کار سیستم های هوشمند مدیریتی بدین شکل است که ابتدا می بایست اطلاعات توسط حسگرها و عملگرها دریافت شود، سپس فرمان های از قبل تعیین و تعریف شده توسط کنترل کننده مرکزی پردازش، صادر و برای دستگاه های مصرفی به منظور اجرا ارسال می گردد.

 

 متحرک بودن فضاها : معماری داینامیک

در این سبک از معماری با چرخش ۳۶۰ درجه ای ، چشم اندازی باز و عمیق از جهان ، طبیعت ، آینده و زندگی دریافت می شود . این در واقع دیدگاه و رویکرد این سبک معماری است . معماری دینامیک مدام به دنبال تغییر در شکل و کالبد خود است ، همزمان با اینکه هر طبقه به طور جداگانه می چرخد فرم کلی ساختمان به طور مداوم در حال تغییر و تحول است و نماهای متفاوت از زوایای متفاوت را به ارمغان می آورد . بینش و دیدگاه جدید این سبک معماری بر اساس مجموعه نیروهای محرک پایه ریزی شده که در واقع معماری سنتی را به چالش می کشد . ساختمان هایی که بر این اساس طراحی می شوند تبدیل به سمبلی برای فلسقه جدید خواهد شد که شکل شهرها و مفهوم زندگی ما را تغییر خواهند داد . از به بعد ساختمان ها دارای بعد چهارم می شوند که همان زمان است ، پس دیگر فرم آن ها به اجسام صلب و سخت محدود نمی شوند و بناها دارای رویکرد و گرایشی نوین و انعطاف پذیر خواهند شد و در نتیجه شهرها سریع تر از آنچه تصور می شود تغییر خواهند کرد .با این معماری نو ظهور خانه هایی که ما در آن زندگی میکنیم و نحوه زندگی ما شروع به تغییر اساسی می کند در نتیجه قلم معماران نمی تواند محیطی را بر ما تحمیل کند ، هر ساختمان دارای نوعی آزادی ، اختیار و خواستگاه متفاوت می شود .

 

کشاورزی و کشت و زرع در بخش زیرین شهر

یکی از ویژگی های بارز شهر زنده این است که می تواند در بخش های متنوعی خودکفا باشد . کشت زیرزمینی دلیل دیگری بر این مدعاست . استفاده از کشت زیر زمینی علاوه بر کاهش مصرف سرانه ی آب کشاورزی ، می تواند در لایه های مختلف ایجاد شود که خود باعث افزایش استفاده از سطح و در نتیجه محصول چند برابری از مقدار ثابتی فضا نسبت به حالت عادی باشد . حجم زیاد خاک در اطراف این مزرعه باعث شده است تا مشابه یک گلخانه عمل کند. از طرف دیگر، با استفاده از چراغ های ال ای دی و سیستم هیدروپونیک هیچ کمبودی احساس نمی شود. این سیستم که به کشت زیر زمینی شناخته می شود، رقیب بسیار خوبی برای کشت سنتی در سطح زمین است، زیرا این نوع زراعت بسیاری از هزینه های کشت روی زمین را ندارد. یکی از مزایای این سیستم نزدیکی آن به بازار است. علاوه بر این، در زیر زمین نیازی به سیستم های خنک کننده و یا گرم کننده وجود ندارد. تنها هزینه ای که در سراسر سال باید پرداخت شود هزینه انرژی و بخصوص روشنایی ال ای دی است.هزینه آب و بذر و کود با سایر روش های کشاورزی هیچ تفاوتی ندارد. البته باید در نظر داشت که در کل هیدروپونیک گیاهان در آب حاوی عناصر مغذی رشد می کنند و در نتیجه این آب به طور دائم در حال گردش است و هدر رفتی نیز ندارد. این در صورتی است که در کشاورزی سنتی در هر مرحله زمین با آب تازه آبیاری می شود. در نتیجه مصرف آب در سیستم هیدروپونیک یک سوم سیستم سنتی است. همچنین با استفاده از این شیوه تا ۷۰ درصد در مصرف آب نسبت به کشاورزی در سطح زمین صرفه‌جویی می‌شود.